PAGDALO SA "HUGYAW" SA PAGTATAPOS NG BUWAN NG SINING
Maikling sanaysay at tulâ ni Gregorio V. Bituin Jr.
Bilang panitikero at makatâ, dinaluhan ko ang iba't ibang aktibidad ngayong Pebrero - ang Buwan ng Sining. Mula sa dalawang araw na Pasinayà 2026 mula Pebrero 7-8 hanggang Hugyaw ng Pebrero 27. Bukod sa Buwan ng Panitikan tuwing Abril ay binigyan kong halaga ang Buwan ng Sining.
Sapagkat ang mga makatâ ay hindi lang nasa panitikan kundi ang pagtulâ ay isang sining din mula pa noong unang panahon.
Mula sa isang pagkilos sa panawagang pagpapalaya sa dalawang kasamang dinakip ng mga pulis sa kasagsagan ng pagdiriwang ng Edsa@40 at napiit sa Mandaluyong, ay nagtungo ako sa Metropolitan Theater upang panoorin ang Hugyaw ng ikaanim ng gabi.
Ang pamagat ng closing program ng Buwan ng Sining ay "Hugyaw: Ugnayan ng Galing, Katotohanan at Giting" na magsisimula ng ikaanim ng gabi, ayon sa programa, Open to the Public at Free Admission. Nakaabot ako roon, mabuti't nag-umpisa iyon ng 6:40 pm at natapos sa ganap na ikawalo ng gabi.
Ang hugyaw ay salitang Bisaya, na ibig sabihin ay "tagumpay sa labanan" (mula sa Diksiyonaryong Adarna, pahina 324. Ito naman ang nakita ko sa google: "Hugyaw is a Cebuano and Hiligaynon (Visayan) word meaning a loud, joyous shout, cheer, or roar of excitement from a crowd. Often associated with festivals, it signifies merry-making, jubilation, and loud celebration. It is frequently used to describe the energetic, festive atmosphere of a parade or fiesta." (Ang Hugyaw ay salitang Cebuano at Hiligaynon (Visayan) na nangangahulugang malakas, masayang hiyawan, palakpakaan, o dagundong ng pananabik mula sa mga nagsidalo. Madalas itong iniuugnay sa mga kapistahan, nagsasaad ito ng pagsasaya, kagalakan, at malakas na pagdiriwang. Madalas itong ginagamit upang ilarawan ang masigla at masayang kapaligiran ng isang parada o pista."
Binati ng tagapagpadaloy ang presensya ni National Artist for Literature Virgilio S. Almario. Kinilala rin ang gawa ng iba't ibang National Artist, tulad nina Nora Aunor at Fernando Poe Jr (sa Film), Francisco Manosa at Ildefonso Santos Jr. (sa Arkitektura), Ramon Obusan (sa Sayaw), Lucio San Pedro at Levi Celerio (sa musika), at marami pang iba. Doon ay nagtanghal ang iba't ibang grupo tulad ng Wincess Jem, Lucky G., JM Yesures, Shanne Gulle, ang University of Santo Tomas Singers, Bayanihan National Folk Dance Group, Ramon Obusan Folkloric Group, Quartet, Douglas Nierras Powerdance Philippines Foundation Inc., Ballet Philippines, atbp. Pinarangalan naman bilang Ani ng Sining ang UST Singers.
Isinayaw din ang mga katutubong sayaw, tulad ng sayaw ng mga Ifugao, Pandanggo sa Ilaw, Tinikling, Maglalatik (o sayaw gamit ang bao ng niyog), at marami pang iba. Ipinarada rin ng mga nagggagandahang dilag ang iba't ibang katutubong habi tulad ng Pis Yabit ng mga Tausug, T'nalak ng mga T'boli, Tenun ng mga Yakan, Wanno ng mga Ifugao, Batik ng Indonesia, at Thai Silk.
Sa mga tulad ko'y di ko pinalalampas o binabalewala ang ganitong pagdalo sa mga aktibidad bilang pagpapakita ng katapatan sa sining, bukod pa sa may maisusulat. Kahit maraming gawain, kahit laging nasa kalsada at may ipinaglalaban, ay isinisingit ang ganitong gawain. Pangarap ko ring makapaglunsad ng aklat ko ng mga tulâ sa MET, at makapagbigkas din ng tulâ sa bulwagan nito.
Sa Concert at the Park sa Luneta, ilang taon na ang nakararaan ay napakinggan ng namayapa kong misis ang aking pagbigkas ng tulâ sa harap ng maraming taong dumalo roon. Subalit kung makakapagbigkas ako ng tulâ, kung sakali lang, sa MET, hindi na niya iyon mapakikinggan.
Mahalaga ang Buwan ng Sining at ang Buwan ng Panitikan, kaya anumang aktibidad mayroon bilang pagpupugay sa sining at sa panitikan, asahan nang magtutungo ako roon. Basta't kaya ng biyahe, ng katawan, at ng oras (walang kasabay).
HUGYAW
mula sa isang pagkilos ng mga kasama
upang palayain sina Parducho't Odeña
kung saan tula'y binigkas para sa kanila
ay agad akong bumiyahe't sa MET pumunta
dumalo sa pagtatapos ng Buwan ng Sining
tawag ay Hugyaw: saya, artista, awit, giling
"Ugnayan ng Galing, Katotohanan at Giting"
libreng palabas, karaniwang tao'y kapiling
isang matandang sining ang pagkatha ng tulâ
tulad nina Balagtas at Batute, makatâ
sa pagdiriwang ng sining, dinaluhang sadyâ
wala man sa toreng garing kaming mangangathâ
maraming salamat sa sining, ako'y namulat
upang kumilos sa mundong kayraming nagkalat
na basura, kurakot, trapong ahas ang balat
upang pagbalikwasin ang bayang di pa dilat
02.28.2026
